Zyra Kombëtare e Auditimit prezantoi raportin e performancës ‘Sistemi i Përcaktimit të Tarifave të Energjisë Elektrike, Termike dhe atyre të Ujësjellësit’
Zyra Kombëtare e Auditimit (ZKA) sot bëri prezantimin publik të raportit të performancës “Sistemi i Përcaktimit të Tarifave të Energjisë Elektrike, Termike dhe atyre të Ujësjellësit”, ku morën pjesë përfaqësues nga Zyra e Rregullatorit të Energjisë (ZRRE), Autoriteti Rregullativ për Shërbimet e Ujit (ARRU), KRU “Hidroregjioni Jugor”, KRU “Hidrodrini”, KRU Mitrovica, Ngrohtorja Qendrore Termokos Prishtinë, Ngrohtorja Qendrore ‘Gjakova’, përfaqësues të shoqërisë civile, organizatave ndërkombëtare dhe mediave.
Me këtë rast, Ndihmës -Auditor i Përgjithshëm, Vlora Spanca, nën mbikëqyrjen e së cilës është kryer ky auditim, tha se auditimi nxjerr në pah disa mangësi që ndikojnë në saktësinë e tarifave të aprovuara dhe rrezikojnë që tarifat të mos jenë drejtë të përcaktura.
“Pavarësisht dizajnit të mirë të procesit për përcaktimin e tarifave, ky dizajn nuk është inkorpouar siç duhet në procesin tarifor. Rregullatorët dhe ofruesit e shërbimeve publike nuk kanë zhvilluar një proces të identifikimit të sasisë së konsumuar të shërbimeve nga konsumatorët të cilët janë të liruar nga pagesa e shërbimeve publike. Struktura tarifore për shërbime publike përveç sasisë volumentirike të shërbimeve të ujit dhe energjisë elektrike e ngarkon konsumatorin edhe me tarifa fikse”, theksoi Spanca.
Znj. Spanca tha se përkundër përpjekjeve për të aplikuar mirë metodologjinë për përcaktimin e tarifave sistemi ekzistues nuk ka siguruar se tarifat janë përcaktuar siç duhet.
“Aprovimi i humbjeve të ofruesve të shërbimeve nuk është i bazuar në një metodologji uniforme për të gjitha kompanitë e shërbimeve përkatëse. Kostot operative dhe kapitale janë aprovuar pa arsyeshmëri të dokumentuar dhe në mungesë të analizave të duhura. Rregullatorët kanë aprovuar nivel më të lartë të borxhit të keq se sa që është borxhi i keq real i ofruesve të shërbimeve”, u shpreh Spanca.
Ndërkohë drejtori i Departamentit të Auditimit të Performancës, Myrvete Gashi, tha se ky auditim tregon se sa efektiv është sistemi i aplikuar për caktimin e tarifave dhe nëse ky proces është bërë sipas kritereve të matshme në përshtatje më shpenzimet reale dhe relevante.
Gashi bëri me dije se ZKA-ja ka dhënë 23 rekomandime, 3 prej tyre për qeverinë kurse 20 të tjerat për autoritetet rregullative.
“Auditimi përfshinë periudhën 2016-2018, ndërsa raporti i auditimit përmban informata rreth të arriturave, sfidave dhe ngecjeve që janë identifikuar përgjatë këtij auditimi. Përmes këtij raporti kemi dhënë 23 rekomandime, 3 rekomandime për Qeverinë e Kosovës, dhe 20 rekomandime për autoritetet rregullative”, tha Gashi.
Ndërkaq udhëheqësi i ekipit që ka realizuar këtë auditim, Fikret Ibrahimi, prezantoi në detaje raportin dhe të gjeturat e auditimit.
Ai tha se në procesin e përcaktimit të tarifave ekzistojnë disa mangësi të cilat duhet të eliminohen me qëllim që të kemi tarifa sa më të sakta, më të drejta, më transparente dhe në nivelin më të mirë të mundshëm.
Ibrahimi theksoi se kjo mund të arrihet nëse merren parasysh dhe zbatohen rekomandimet e dhëna nga Zyra Kombëtare e Auditimit.
Ai tha se përfituesit e ndihmës sociale nuk janë kompensuar për shpenzimet e shërbimeve të ujësjellësit dhe energjisë termike, të cilët në parim sipas legjislacionit në fuqi do të duhej të ishin liruar prej këtyre pagesave.
Në anën tjetër pjesëmarrësit kanë vlerësuar lartë kontributin e Zyrës Kombëtare të Auditimit në forcimin e llogaridhënies dhe rritjen e transparencës në administratë publike. Ata kanë shprehur opinionet e tyre lidhur me raportin e auditimit. Poashtu ata kanë shprehur gatishmërinë për t’i zbatuar rekomandimet e dhëna nga Zyra Kombëtare e Auditimit.
Ndërkohë drejtori i Departamentit të Auditimit të Performancës, Myrvete Gashi, tha se ky auditim tregon se sa efektiv është sistemi i aplikuar për caktimin e tarifave dhe nëse ky proces është bërë sipas kritereve të matshme në përshtatje më shpenzimet reale dhe relevante.
Gashi bëri me dije se ZKA-ja ka dhënë 23 rekomandime, 3 prej tyre për qeverinë kurse 20 të tjerat për autoritetet rregullative.
“Auditimi përfshinë periudhën 2016-2018, ndërsa raporti i auditimit përmban informata rreth të arriturave, sfidave dhe ngecjeve që janë identifikuar përgjatë këtij auditimi. Përmes këtij raporti kemi dhënë 23 rekomandime, 3 rekomandime për Qeverinë e Kosovës, dhe 20 rekomandime për autoritetet rregullative”, tha Gashi.
Ndërkaq udhëheqësi i ekipit që ka realizuar këtë auditim, Fikret Ibrahimi, prezantoi në detaje raportin dhe të gjeturat e auditimit.
Ai tha se në procesin e përcaktimit të tarifave ekzistojnë disa mangësi të cilat duhet të eliminohen me qëllim që të kemi tarifa sa më të sakta, më të drejta, më transparente dhe në nivelin më të mirë të mundshëm.
Ibrahimi theksoi se kjo mund të arrihet nëse merren parasysh dhe zbatohen rekomandimet e dhëna nga Zyra Kombëtare e Auditimit.
Ai tha se përfituesit e ndihmës sociale nuk janë kompensuar për shpenzimet e shërbimeve të ujësjellësit dhe energjisë termike, të cilët në parim sipas legjislacionit në fuqi do të duhej të ishin liruar prej këtyre pagesave.
Në anën tjetër pjesëmarrësit kanë vlerësuar lartë kontributin e Zyrës Kombëtare të Auditimit në forcimin e llogaridhënies dhe rritjen e transparencës në administratë publike. Ata kanë shprehur opinionet e tyre lidhur me raportin e auditimit. Poashtu ata kanë shprehur gatishmërinë për t’i zbatuar rekomandimet e dhëna nga Zyra Kombëtare e Auditimit.


Ndërsa Ndihmës Auditori i Përgjithshëm i Kosovës, Qerkin Morina, në emër të Auditorit të Përgjithshëm, Besnik Osmani, falënderoi kryetarin Leskaj për respektin dhe vlerësimin e treguar për Zyrën Kombëtare të Auditimit të Kosovës.
Ai tha se bashkëpunimi në mes të dy institucioneve do të vazhdojë të forcohet, veçanërisht në fushën e auditimit dhe të realizimit të botimeve të përbashkëta, sepse fatmirësisht kanë një gjuhë të përbashkët që u ndihmon për të përfituar nga eksperienca e njëri-tjetrit.
Leskaj mbylli këtë ceremoni duke theksuar se ky është vetëm fillimi dhe se salla që mban këtë emër të nderuar do të vazhdojë të pasurohet me dokumente të reja, duke bashkëpunuar ngushtë në këtë drejtim me ZKA-në.
Salla ka marrë emrin e ZKA-së, mbështetur në vendimin e Kryetarit të KLSH-së nr.967, datë 26/11/2019 me motivacionin: “Në respekt të Institucioneve më të larta publike të Republikës së Kosovës dhe veçanërisht të Zyrës Kombëtare të Auditimit (ZKA), me të cilën Kontrolli i Lartë i Shtetit ka pasur bashkëpunim të pandërprerë e të frytshëm përgjatë viteve 2012-2019, në drejtim të rritjes së kapaciteteve audituese përmes trajnimeve dhe botimeve të përbashkëta, auditimeve paralele dhe të përbashkëta dhe pjesëmarrjes aktive në konferencat vjetore të të dyja institucioneve, si dhe në respekt dhe mirënjohje të thellë ndaj drejtuesve dhe audituesve të ZKA-së në 15 vitet e krijimit të saj”. (Marrë nga web faqja e Kontrollit të Lartë Shtetëror të Shqipërisë (KLSH)).
Auditori i Përgjithshëm i Kosovës, Besnik Osmani, hapi punimet e konferencës, duke falënderuar të pranishmit për pjesëmarrje dhe kontributin e dhënë në procesin e anëtarësimit në INTOSAI.
Osmani tha se procesi i anëtarësimit është moment shumë i rëndësishëm për secilin Institucion të Auditimit, sepse INTOSAI është një platformë globale bashkëpunimi për shkëmbimin e përvojave, hartimin e standardeve të auditimit dhe promovimin e ngritjes së kapaciteteve.
Të pranishmëve në konferencë u është drejtuar edhe Drejtori i Pergjithshëm i Thesarit, Ahmet Ismaili, i cili e përgëzoi Auditorin e Përgjithshëm dhe Zyrën Kombëtare të Audtimit për anëtarësim në INTOSAI.
Ai tha se ZKA-ja është institucion profesional dhe kredibil dhe këtë e dëshmon edhe anëtarësimi në INTOSAI. Ismaili shprehu gatishmërinë e Qeverisë së Kosovë për të mbështetur Zyrën Kombëtare të Auditimit në përmbushjen e misionit të saj.
“Është kënaqësi të fillojë punën qeveria me këtë sukses të ZKA-së. Raportet e auditimit janë vlerë e shtuar dhe kanë për qëllim rritjen e transparencës dhe llogaridhënien”, tha Ismaili.
Në një fjalë rasti, Dr. Harbib Saeed Al Amimi, president i Institucionit Shtetëror të Auditimit të Emirateve të Bashkuara Arabe, e uroi ZKA-në për anëtarësimin në INTOSAI, si dhe për organizimin e suksesshëm të kësaj konference.
Ai është fokusuar te domethënia e anëtarësimit në INTOSAI. Tha se me anëtarësimin e ZKA-së INTOSAI është bërë me 194 shtete anëtare.
“Qëllimet kryesore të INTOSAI-t janë shkëmbimi i përvojave dhe maksimizimi i tyre. Kjo organizatë tenton të promovojë qeverisjen e mirë, të rrisë transparencën, të ruajë kredibilitetin dhe të luftojë korrupsionit, të promovojë besimin publik, duke ofruar vlerë e dobi për qytetarët e tyre. Nën moton e INTOSAI-t nga përvoja e përbashkët përftojnë të gjithë. Urime të gjithëve”, tha ai.
Kurse Auditorja e Përgjithshme e Suedisë, njëherësh zëvendëskryetare e Komitetit për Ngritje të Kapaciteteve të INTOSAI-t, Helena Lindberg, foli për rendësinë e anëtarësimit të Zyrës Kombëtare të Auditimtit të Kosovës në INTOSAI.
Ajo tha se anëtarësimi në INTOSAI tregon se sa e përgatitur dhe profesionale është Zyra Kombëtare e Auditimit e Kosovës.
Edhe Gene L Dodaro, Auditor i Përgjithshëm i Shteteve të Bashkuara të Amerikës, Zyra Qeveritare e Auditimit të SHBA-ve, përmes një video-mesazhi e uroi ZKA-në dhe Kosovën për anëtarësimin në INTOSAI.
E falënderoi Auditorin e Përgjithshëm, Besnik Osmani, për ftesën qe ia ka bërë për t`iu adresuar përmes këtij video-mesazhi.
Dodaro tha se presin që të kenë edhe me tutje bashkëpunim me ZKA-në.
“INTOSAI ndihmon ISA-t në zbatimin e standardeve ndërkombëtare të auditimit, ngritjes se kapaciteteve, ndihmës për kolegët ndërkombëtar dhe siguron zbatimin e praktikave te mira”, tha ai.
Konferenca Ndërkombëtare me temë qendrore “Domethënia dhe rëndësia e anëtarësimit në INTOSAI: ndikimi dhe përfitimet për Institucionet Supreme të Auditimit” po vazhdon punimet në tri panele.
Në panelin e parë po diskutohet lidhur me temën ‘Domethënia dhe rëndësia e anëtarësimit në INTOSAI: ndikimi dhe përfitimet që kanë ISA-të”.
Në panelin e dytë diskutimi do të përqendrohet në temën ‘Si të zbatohen Standardet Ndërkombëtare të Institucioneve Supreme të Auditimit–praktikat e mira?’. Ndërkaq, në panelin e tretë do të diskutohet për temën ‘Roli i Thesarit në menaxhimin e parasë publike dhe ndikimi i auditimit të jashtëm’.
Ceremonia simbolike e inagurimit u bë nga Auditori i Përgjithshëm i Kosovës, Besnik Osmani dhe Auditorja e Përgjithshme e Suedisë, Helena Lindberg, e cila njëherësh është edhe zëvendëskryetare e Komitetit për Ngritje të Kapaciteteve të INTOSAI-t.


Me këtë rast, Osmani e njoftoi homologun arab për punën dhe rezultatet e Zyrës Kombëtare të Auditimit, si dhe për ndikimin e rekomandimeve për të rritur llogaridhënien dhe qeverisjen e mirë të institucioneve.
Auditori i Përgjithshëm, Besnik Osmani, falënderoi presidentin e Institucionit Shtetëror të Auditimit i Emirateve të Bashkuara Arabe, Dr. Harib Saeed Al Amimi, i cili në vazhdimësi e ka përkrahur Zyrën Kombëtare të Auditimit dhe për kontributin e dhënë në procesin e anëtarësimit të ZKA-së në INTOSAI.
Në anën tjetër, presidenti i Institucionit Shtetëror të Auditimit i Emirateve të Bashkuara Arabe, Dr. Harib Saeed Al Amimi tregoi se e përcjellë në vazhdimësi punën e Zyrës Kombëtare të Auditimit të Kosovës, me ç’rast përgëzoi Osmanin për arritjet e deritanishme. Ai tha se me anëtarësimin në INTOSAI, ZKA-së do t’i mundësohet shkëmbimi i njohurive dhe përvojave me Institucionet Supreme të Auditimit simotra.
Institucioni Suprem i Auditimit i Emirateve të Bashkuara Arabe ka një përvoje të madhe në organizimet dhe projektet ndërkombëtare në fushën e auditimit, duke qenë se për tri vjet (2016-2019) ka drejtuar INTOSAI-n.
Ky takim u realizua në kuadër të vizitës së Dr. Harib Saeed Al Amimi në Kosovë për të marrë pjesë në Konferencën Ndërkombëtare “Domethënia dhe rëndësia e anëtarësimit në INTOSAI: ndikimi dhe përfitimet për Institucionet Supreme të Auditimit”.
Kjo konferencë do të mbahet me rastin e anëtarësimit të Zyrës Kombëtare të Auditimit të Republikës së Kosovës me të drejta të plota në Organizatën Ndërkombëtare të Institucioneve Supreme të Auditimit (INTOSAI).
Gjatë qëndrimit në Prishtinë, delegacioni nga Emiratet e Bashkuara Arabe do të takohet me përfaqësues të Kuvendit, Qeverisë dhe organizatave të shoqërisë civile.


Ndërkohë drejtor i Departamentit të Auditimit të Performancës dhe Teknologjisë Informative, Samir Zymberi, tregoi se raporti i auditimit ka mbuluar periudhën e Kornizës Afatmesme të Shpenzimeve për vitin 2018-2020 me fokus viti 2018.
Ai tregoi se procesi i auditimit është zhvilluar në Zyrën e Kryeministrit përkatësisht Zyrën për Planifikim Strategjik, në Ministrinë e Financave, në Ministrinë e Infrastrukturës dhe Transportit si dhe në Ministrinë e Arsimit, Shkencës dhe Teknologjisë.
“Objektivë kryesore e këtij auditimi ishte që të vlerësojmë nëse Korniza Afatmesme e Shpenzimeve 2018-2020 reflekton objektivat strategjike dhe nëse ka shërbyer si dokument kryesore për hartimin e buxhetit vjetor. Ndërsa me qëllim të përmirësimit të hartimit të KASH-it vijues ZKA-ja ka dhënë 1 rekomandim për Kuvendin e Kosovës dhe 10 rekomandime për palët e audituara. Prej tyre, 2 rekomandime janë për Zyrën e Kryeministrit, 4 për Ministrinë e Financave dhe 4 rekomandime për Ministrinë e Infrastrukturës dhe për Ministrinë e Arsimit, Shkencës e Teknologjisë”, tha Zymberi.
Kurse udhëheqës i ekipit, Labinot Sadiku, në detaje prezantoi gjetjet e këtij auditimi, me ç’rast theksoi se objektivat strategjike në sektorin e arsimit dhe infrastrukturës janë përcjellë më disa mangësi. Ai fillimisht tha se KASH 2018-2020 është aprovuar për sektor dhe jo në nivel ministror dhe sipas Sadikut, kjo e bënë të vështirë ndërlidhjen, vlerësimin dhe mbikëqyrjen e aktiviteteve për organizata.
Tutje Sadiku theksoi se Zyra për Planifikim Strategjik në kuadër të Zyrës së Kryeministrit nuk ka bërë përpjekje të mjaftueshme për të monitoruar adresimin e objektivave strategjike. Kurse Ministria e Infrastrukturës dhe Transportit kërkesat buxhetore nuk i ka hartuar plotësisht sipas udhëzimeve për përgatitjen e KASH.
Për më tepër ai shpalosi dobësitë e gjetura në projektet individuale në MIT. Ndërkaq tri projekte që i takojnë Ministrisë së Arsimit, Shkencës dhe Teknologjisë Sadiku tha se janë vendosur në programin e investimeve publike pa dokumente mbështetëse.
Ndërsa anëtarja e ekipit, Arlinda Mustafa-Selmani, tha se planifikimi i buxhetit për objektiva strategjike në MAShT dhe aktivitete të tjera nuk është bërë mbi bazën e analizave të mirëfillta.
Ajo tregoi se MAShT-i, ka pasur vonesa në tekstet shkollore, si dhe për hartimin e këtyre teksteve janë shpenzuar 1.9 milionë euro më shumë se sa vlera e planifikuar.
Mustafa-Selmani theksoi se si përfundim kjo tregon për një planifikim të paqëndrueshëm për këtë projekt.
Nga ana tjetër përfaqësuesit e institucioneve të audituara, kanë shprehur gatishmërinë për t’i zbatuar rekomandimet e dhëna nga Zyra Kombëtare e Auditimit.


Sadiku tha se ky raport ka adresuar çështjet kryesore te cilat ndërlidhen me sigurinë në trafikun rrugor e cila viteve të fundit është mjaftë shqetësuese për pjesëmarrësit në trafik.
Bazuar në këtë, ai tregoi se ZKA-ja ka dhënë 24 rekomandime për institucionet e audituara me qëllim të rritjes së sigurisë në trafik.
Ndërkohë dekani i Fakultetit të Sigurisë Publike, Bejtush Gashi, tha se siguria publike në përgjithësi dhe ajo rrugore në veçanti vazhdojnë të mbeten ndër problemet kryesore për institucionet shtetërore.
Edhe drejtori i Kolegjit të Shkencave të Aplikuara Teknike “Tempulli”, Muhamed Krasniqi, theksoi se siguria e lëvizjes në rrugë është çështje që duhet t’i brengosë institucionet dhe qytetarët.
